Vì Sao Làng Có Tên Là Lò: Chuyện Cái Lò Hấp Cá Và Ngôi Làng Hơn 400 Tuổi

Nghe tên Làng Lò, người mới tới thường đoán nơi này từng làm gốm, nung gạch hoặc có lò rèn. Đoán trật hết. Cái lò ở đây là lò hấp cá, một công cụ mưu sinh rồi ở lại luôn trong tên làng.

Cái lò dùng để làm gì

Thời chưa có hệ thống bảo quản lạnh, thuyền đi biển dài ngày về phải xử lý mẻ cá ngay. Chậm là cá hỏng. Ngư dân xây lò gạch để hấp và sấy cá sau mỗi chuyến.

Nghề hấp, sấy hải sản từng phát triển mạnh trong nhiều thập niên. Những chiếc lò không được dựng để làm biểu tượng; chúng là đồ nghề. Dần dần, cái tên nghề thành tên nơi ở và được gọi tới hôm nay.

Làng bao nhiêu tuổi, bao nhiêu người

Làng Lò hơn 400 tuổi, thuộc phường Hòa Hiệp, tỉnh Đắk Lắk. Diện tích hơn 182 ha, dân số 10.637 người.

Nhìn con số đó sẽ hiểu đây không phải xóm biển vài chục nóc nhà. Làng có chợ, có cảng, có trường và một đời sống chạy đều mỗi ngày. Khách tới là bước vào nơi người ta đang ở và làm việc, không phải khu bảo tồn mở cửa theo giờ.

Ba cụm Lò

Làng chia thành Lò 1, Lò 2 và Lò 3, trải dọc khoảng 2 km bờ biển. Người trong làng dùng ba tên này hằng ngày. Hỏi đường theo tên cụm thường nhanh hơn đọc nguyên một địa chỉ.

Vì sao gọi là “làng ngói đỏ ven biển”

Nhiều khách biết Làng Lò qua cái tên “làng ngói đỏ ven biển”. Màu đỏ đó đến từ mái ngói của những căn nhà cũ dựng trong thập niên 1960–1970: nhà ba gian hình chữ L, tường vàng, mái ngói đỏ.

Nhà nằm rải trong cả ba cụm. Muốn nhìn rõ mảng mái ngói nhất thì lên chỗ cao vào chiều muộn, khi nắng xiên. Đi giữa ngõ lại thấy từng căn rõ hơn, nhưng nhớ đứng ngoài đường vì đó là nhà dân.

Từ làng nghề thành làng du lịch

Làng Lò được đề cử giải Làng du lịch tốt nhất thế giới trong khi gần như không có công trình du lịch: không cổng chào, không khu vui chơi, không bảo tàng.

Thứ làng có là nghề biển còn chạy, nhà cũ còn đứng và nhịp sống chưa được sắp đặt lại cho khách chụp hình. Nẫu binh cái làng này cũng vì phần thật đó.

Hiểu chuyện này để làm gì

Biết “Lò” là lò hấp cá thì bạn sẽ nhìn bến cá khác đi. Ra bến sáng sớm, coi thuyền về và cá được chuyển lên bờ, sẽ thấy nghề biển vẫn là cái lõi của làng.

Còn chỉ lên dốc chụp mái ngói rồi quay về thì mới thấy phần vỏ. Một cái tên nghe mộc, mà gói trong đó nghề nghiệp của mấy trăm năm.